Արտ գրակ                                                ԱԱթհարվավեդաԱլեխանդրա ՊիսարնիկԱլեն ԳինսբերգԱլիռեզա ԼաբեշԱհմադ ՇամլուԱնիզ ԿոլցԱնդրեյ ՏարկովսկիԱնտոն ՉեխովԱրամ ՍարոյանԱրթյուր Ռեմբո ԲԲեթ ՀարթԲիլլի ՔոլինզԲորիս Վիան ԳԳաբրիել Գարսիա ՄարկեսԳերթրուդ ՍտայնԳիյոմ ԱպոլիներԳյունթեր Գրաս ԴԴանա...

Ֆորուղ Ֆարոխզադ | 1935-1967թթ., Իրան ԿԱՐՄԻՐ ՎԱՐԴ Կարմիր վարդ,                        Կարմիր վարդ, Կարմիր վարդ…Նա ինձ տարավ պարտեզը կարմիր վարդի,Եվ ալեծուփ իմ մազերին,Մթության մեջ ամրացրեցԿարմիր վարդ:Եվ վերջապեսՔնեց ինձ հետԾաղկաթերթի վրա` կարմիր վարդի: Ով աղավնիներ խեղված,Ով անփորձ, ամուլ ծառեր,Ով կույր լուսամուտներ,Սրտիս տակ և կոնքերիս խորախորքումԱյժմ աճում է կարմիր վարդ,Կարմիր վարդ, Կարմիր,Ինչպես դրոշը վերածնության: Օհ, ես հղի եմ, հղի, հղի… ՄԻ ԱՅԼ ԾՆՈՒՆԴ Իմ ողջ էությունը խավարի պատգամն է,Որ քեզ իր մեջ կրկնելով անվերջ՝Հավերժ ծլարձակումների ու ծաղկումներիԱրշալույսին կառաջնորդի:Ես այս պատգամումՔեզ կանչելով` հառաչել եմ, հառաչել:Ես այս պատգամումՔեզ պատվաստել եմ ծառին, ջրին ու կրակին: Կյանքը գուցեՄի փողոց է երկար, որով ամեն օրՄի կին է անցնում զամբյուղով:Կյանքը գուցեՄի պարան է, որից մի մարդ իրեն կախում է ճյուղից: Կյանքը գուցեԱյն մանուկն է` դպրոցից վերադարձող:Կյանքը գուցեԾխախոտի վառելն էԵրկու գրգանքների միջև ընկածԽոնջանքի պահին:Կամ մտամոլոր անցորդի անցումը,Երբ գլխարկը հանում է գլխից և անիմաստ մի ժպիտովՄեկ այլ անցորդի ասում՝ բարի լույս:Կյանքը գուցե այն պահն է պարփակ,Երբ իմ հայացքը ավերում է իրենՔո աչքերի մեջԵվ սրանում կա մի զգացում,Որ ես կձուլեմ լուսնի ըմբռնմանՈւ խավարի ընկալման հետ: Այն սենյակում,Որ մի մենության տարողությունն ունի,Իմ սիրտը,Որ մի սիրո տարողությամբ է,Նայում է իր երջանկության պարզ պատճառներին,Ծաղկամանի գեղեցիկ ծաղիկների անկմանը,Այն տունկին, որ դու ես ցանել մեր տան պարտեզում,Եվ ունկնդրումԴեղձանիկների ձայնին,Որոնք երգում են մի լուսամուտի տարողությամբ: Ախ…Այս է իմ բաժինը,Այս է իմ բաժինը,Իմ բաժինըՄի երկինք է, որ խլում է ինձնիցԿախվող վարագույրն անգամ,Իմ բաժինը լքված մի սանդուղքից վայր իջնելն էԵվ միացումս` փտած ու օտար ինչ-որ բանի հետ:Իմ բաժինըՀուշերի այգում տրտմորեն դեգերելն է,Եվ նվաղումս մի ձայնի տրտմության մեջ,Որ ասում է ինձ. «Սիրում եմ ձեռքերդ»:Ձեռքերս կցանեմ պարտեզում,Կկանաչեմ, գիտեմ, գիտեմ,Եվ ծիծեռնակները մատներիս թանաքոտ փոսիկներումԿձվադրեն,Երկու երկվորյակ  կեռասներիցԱկանջօղ կկախեմ զույգ ականջներիս,Ու եղունգներիս քրիզանթեմի թերթեր կամրացնեմ:Մի փողոց կա, որտեղԻնձ սիրահարված տղաները,Դեռ նույն խռիվ մազերով,Բարակ վզերով ու նիհար ոտքերով,Մտածում են այն աղջկա անմեղ ժպիտների մասին,Որին մի գիշեր քամին տարավ իր հետ: Մի փողոց կա, որինՍիրտս գողացել է մանկությանս թաղամասից: Մի ծավալի ճամփորդությունը ժամանակի գծում,Եվ ինչ-որ ծավալով բեղմնավորելԺամանակի չոր գիծը.Մի ծավալ` տեղյակ մի պատկերի,Որ վերադառնում է հայելու հյուրընկալությունից: Եվ այսպես է,Մեկը մեռնում է,Մյուսը՝ ապրում: Ոչ մի որսորդ փոսի մեջ թափվող չնչին առվակիցՄարգարիտ որսալ չի կարող, երբեք:Ես ճանաչում եմՕվկիանում ապրողՓոքրիկ, տխուր մի ջրահարսի,Որի սիրտը փայտե սրինգում,Նվագում է հանդարտ ու կամաց.Փոքրիկ, տխուր մի ջրահարս,Որ գիշերը մի համբույրից մեռնումԵվ աղջամուղջին մի այլ համբույրից ծնվում է նորից: ԿԱՆԱՉ  ՊԱՏՐԱՆՔ Ամբողջ օր լալիս էի հայելու մեջ:Գարունը լուսամուտսՀանձնել էր ծառերի կանաչ պատրանքին:Մարմինս չէր ամփոփվում մենությանս բոժոժում:Եվ թղթյա թագիս հոտըԹունավորել էրԱրևազուրկ տարածությունն այս: Չէի կարող,Այլևս չէի կարող…Փողոցի ձայնը,Թռչունների ձայնը,հեռացող թավշե գնդակների ձայնը,Եվ աղմուկ-աղաղակը փախչող երեխաների,Եվ պարը փուչիկների,Որոնք օճառի փրփուրից ելնող պղպջակների պեսԲարձրանում էին թելե ցողունից:Եվ քամին,Եվ քամին, որ ասեսՇնչում էրՄիասնական քնիԱմենախավար պահերի խորախորքում,Իմ հավատքիԼուռ բերդապարիսպներն էին սեղմում,Ու հին ճեղքերիցՍիրտս էին կանչում,Իր իսկ անունով…Ամբողջ օրը իմ հայացքըՍևեռված էր կյանքիս աչքերին.Այն զույգ վախվորած, ահոտ աչքերին,Որոնք փախչում էին իմ հայացքից անշարժԵվ ինչպես խաբեբաներ,Ապաստան գտնումԿոպերի անվտանգ մենության մեջ: Ի՜նչ բարձունք,Եվ ի՜նչ գագաթ,Մի՞թե այս բոլոր ճամփաները՝ ոլորապտույտ,Այն սառն ու կլլող բերանի մեջՉեն խաչվում մի տեղ ու անէանում:Ի՞նչ եք տվել ինձ,Ո՜վ բառեր՝ պարզունակ ու սուտ ևՈ՜վ մարմինների ու ցանկություններիԱնողոք տանջանք,Եթե մի ծաղիկ ամրացնեի մազերիս վրաԱյս կեղծությունից,Այս թղթյա թագից,Որ նեխել է գլխիս վերևում`Ավելի շքեղ չէ՞ր լինի արդյոք: Ինչպե՞ս անապատի հոգին գերեց ինձ,Եվ լուսնի կախարդանքըՀեռացրեց ինձ հավատի հոտից:Ինչպե՞ս մեծացավ սրտիս անավարտ կեսը,Եվ ոչ մի կես չամբողջացրեց մյուս կեսին:Կանգնեցի ու տեսա,Թե ինչպես էՀողը դատարկվում ոտքերիս տակից,Եվ զույգիս մարմնի ջերմությունըՉի փոխանցվում մարմնիս զուր սպասումին: Ի՞նչ բարձունք,Եվ ի՞նչ գագաթ,Ինձ ապաստան տվեք,Ո՜վ ճրագներ անհանգիստ,Ո՜վ լուսավոր, կասկածոտ տներ,Ուր արևոտ ձեր տանիքներումՍավանները մաքուրՃոճվում ենԲուրավետ ծխերի գրկում: Ինձ ապաստան տվեք,Ո՜վ հասարակ ու պարզ կանայք,Որ ձեր մատների նուրբ մաշկի միջոցովՀետևում եքԽլրտացող սաղմի ընթացքին հաճելի,Եվ օդը ձեր ստինքների արանքումՄիշտ միաձույլ էԹարմ կաթի  բույրով: Ի՞նչ բարձունք,Եվ ի՞նչ գագաթ.Ինձ ապաստան տվեք,Կրակով լի օջախներ, երջանկության պայտեր,Եվ ո՜վ պղնձյա ամանների երգեր`Գորշության մեջ խոհանոցի:Եվ ո՜վ կարի մեքենայի սրտառուչ մրմունջներ:Եվ ո՜վ գորգերի ու ավելների օրնիբուն պայքար:Ինձ ապաստան տվեք,Ո՜վ սերեր կրքոտ ու գերող,Որ գոյատևումի ցավալի ցանկությունը,Ձեր գրաված անկողինըՀարդարում է կախարդական ջրովԵվ արյան թարմ կաթիլներով: Ամբողջ օրը,Ամբողջ օրը արձակված, լքված,Ինչպես մի դիակ ջրի երեսին,Ընթանում էիԴեպի ամենախոր քարայրները ծովային,Եվ ամենավայրի ձկները մսակեր,Եվ մեջքիս ողերը նուրբ`Մահվան զգացողությունից սարսռացին հանկարծ: Չէի կարող,Այլեւս չէի կարող:Ոտքերս հրաժարվում էին ճանապարհից,Եվ այն գարունը,Եվ այն կանաչ պատրանքը,Որ անցնում էր լուսամուտից,Ասում էր սրտիս.– Նայիր,Դու երբեք առաջ չես գնացել,Դու սուզվել,Մխրճվել ես… ԳԻՇԵՐՎԱ ՍԱՌԸ ՓՈՂՈՑՆԵՐՈՒՄ Ես չեմ զղջում,Ես խորհում եմ այս հպատակման,Այս ցավագար հպատակման մասին:Ես ճակատագրիս խաչը համբուրել եմԻմ Գողգոթայի բարձունքներում: Գիշերվա սառը փողոցներումԶույգերը վարանումովՇարունակ բաժանվում են մեկ-մեկուց:Գիշերվա սառը փողոցներումՀրաժեշտի շշունջից զատՈւրիշ ձայն չկա:...

Ֆորուղ Ֆարոխզադ | 1935-1967թթ., Իրան Լուսամուտ  Մի լուսամուտ տեսնելու համար,Մի լուսամուտ լսելու համար,Մի լուսամուտ օղակի պես ջրհորի,Որի տուտը հողին սրտին է հասնում,Եվ բացվում է դեպի այս կրկնվող քնքշությանԿապտավուն տարածությունը:Մի լուսամուտ, որ մենության փոքրիկ ձեռքերըափեափ լցնում էՈղորմած աստղերի,Գիշերային բուրմունքի նվիրումներով,Եվ այնտեղից կարելի էԱրևին հյուրընկալել խորդենու օտարությանը:Մի...

Շամս Լանգյարուդի | ծնվ. 1950թ., Իրան * Նայիր ոնց են ծերանում Այն երազները, որ քեզ չգտած հեռանում են Աշխարհից: * Բանաստեղծությունը Երբեմն ուրախ ճնճղուկի թռիչքն է, Որին քիչ անց Մի այլ թռչուն Հոշոտում է: * Տոմս եմ գնել, Առաջին շարքում, Մենակ, Ինքս ինձ համար երգում եմ,...

Ալիռեզա Լաբեշ | ծնվ. 1981թ., Իրան *Ինքս ինձ զանգահարեցիՏանը չէիԱնհանգստացաՀիշեցիՀին մի նամականիշումվերջին անգամ բարձրանում էի ինչ-որ սար *Երանի հնարավոր լիներհայրենիքսշապիկիս պեսճամպրուկիս մեջ դնեի *Մայրս հղի էր աշխարհովԵս աշխարհ եկաՀայրս աշխարհակալ դարձավԵս հասկացաաշխարհակալությունը լավ բան չի *Ապշելու բան էիմ ծննդավայրումբոլոր մարդիկնույն լեզվով են խոսումնույնիսկ դիվանագետները ԵՐԳԵՐ...

Ահմադ Շամլու |1925-2000թթ., Իրան  ՔԵԶ ԲԱՐԵՎՈւՄ ԵՄ Քեզ բարևում եմ, քո կողքին նստում եմ,Եվ քո մենության մեջ կառուցվում է իմ քաղաքը մեծ: Եթե հավքի ճիչ եմ և ստվեր խոտի,Քո մենության մեջ վերագտնում եմ ճշմարտությունն այդ: Հոգնած, հոգնած գալիս եմԱրահետներից կասկածանքների,ԵՎ ես հայելու պես հագեցած եմ...

Մոհամմադռեզա Աբդոլմալեքյան | ծնվ. 1952թ. Իրան   ՀԻՄԱ ԵՐԲ ԳՆԱՑԵԼ ԵՍ Բանաստեղծ Ղեյսար Ամինփուրի հիշատակին 1.Հիմա երբ գնացել եսԱնունդ կգրեն քարինԵվ այսքան պարզսկսվում է ձմեռը 2.Հիմա երբ գնացել եսՉեմ գնում բառերի ետևիցՀոգնած ու անտրամադիր ենՉեն երգումՉեն դառնում բանաստեղծություն 3.Հիմա երբ գնացել եսԹռչունը որ եկել էՀենց...

  Սոհրաբ Սեփեհրի | 1928-1980թթ., Իրան ԼՈՒՅՍԸ, ԵՍ, ԾԱՂԻԿԸ, ՋՈՒՐԸ Չկա ամպ,Չկա քամի,Նստում եմ ավազանի եզրին,Ձկների խաղը,լույսը,ես,ծաղիկը,ջուրը ևԱպրելու մաքուր ողկույզ։ Մայրս ռեհան է քաղում,Հաց, ռեհան եւ պանիր,Անամպ երկինք, թաց ծխածաղիկներ,Մոտիկ փրկություն՝ բակի ծաղիկների աանքում։Պղնձե ամանի մեջԼույսը ի՜նչ նազանքներ է թափում,ԵլարանըԲարձր պատի վրայիցԻջեցնում է առավոտին։Ամեն բանի թաքուն ժպիտի ետեւումՄի ճեղք ունի ժամանակի պատը,Որտեղից իմ դեմքն է երեւում։ Բաներ կան, որ չգիտեմ,Գիտեմ,Կմեռնեմ, թե որ քաղեմ կանաչ խոտ։Բարձրանում եմ վեր, մինչ բարձունք։Ես լի եմ փետուրներով ու թեւերով,Խավարի մեջ ուղի եմ տեսնում,Ես լի եմ լապտերներով,Ես լի եմ ավազներով ու լույսերով,Եվ լի եմ ծառ ու ծաղիկով,Լի եմ ուղիներով, կամուրջներով,Գետերով, ալիքներով,Լի եմ ջրում ընկածԻնչ-որ տերեւի ստվերով։ Ներսս ի՜նչ միայնակ է… ԵՎ ԻՆՉ-ՈՐ ՊԱՏԳԱՄ ՃԱՆԱՊԱՐՀԻՆ Մի օրԿգամ ու կբերեմ պատգամ,Երակների մեջ լույս կներարկեմՈւ կձայնեմ բարձր.– Զամբյուղներդ երազով լի, խնձոր եմ բերել,Խնձորը ալվան արևի։ Կգամ, մուրացկանին հասմիկ կընծայեմ,Մի այլ ականջօղ կնվիրեմ բորոտ կնոջը սիրուն,Կույրին կասեմ.– Ի՜նչ հրաշք է այգին։Կդառնամ մանրավաճառ, կշրջեմ փողոցից փողոցՈւ կձայնեմ բարձրագոչ.– Գիշերացո՜ղ, գիշերացո՜ղ, գիշարեցո՜ղ։ԻՆչ-որ անցորդ կասի.-Եղբայր, մութ գիշեր է իսկապես, ծիր կաթինն եմ ցանկանում։Կամրջի վրա ինչ-որ աղջնակ զուրկ է ոտքերից,Պարանոցից կկախեմ մեծ համաստեղությունը արջի։Բոլոր անեծքները կհավաքեմ շուրթերից,Տեղահան կանեմ բոլոր պատերը։Ելուզակներին կասեմ.–...

Փուրիա Սուրի  | ծնվ. 1984թ., Իրան Բույրդ Պետք է տուն վերադառնամՍակայն բույրդԲաց չի թողնում օձիքը վերնաշապկիս Նոստալգիա Ծիծաղեցիր և ծիծաղեցիԹերթվեց ճակատագիրըԴու գնացիր ու ես մնացիՊատկերը աղճատվեցԵս մնացի ու ծիծաղեցիԵս մնացի ու ծիծաղեցիԵս մնացի ու ծիծաղեցի Ենթարկվածություն Ստրկություն է ապաքինումը այս ենթարկվածիԼուռ են ինչ-որ գիշերային սիրայիններՈր...

Օքթայ Ռիֆաթ | 1914-1988թթ., Թուրքիա ՓՈՂՈՑՈՒՄ Անձրևի պարանըՍահում է ուսիս վրաՀին մեռյալին քարշ եմ տալիս ինձ հետԱյն փողոցով որ աչքի պես կատվիԱչք է զարնում Դուրս եմ սահում խոհերի աշխարհիցԲացում եմ ինչ-որ դուռԹվում է դուռն է իմ տանՄի աչքով քնի մեջՄի աչքով արթուն ԳիշերըԿարիճի նման իջնում...